Działanie w sytuacji kryzysowej

kryzys 1.jpg

Sytuacja kryzysowa - wypadek, napad, pożar, akt terroru, stan nagły w firmie – metody postępowania w celu ochrony uczestników przed skutkami urazu psychicznego

Skutki sytuacji kryzysowej są różnorodne, często odroczone w czasie, mogą sprawiać uczestnikom i organizacji wiele problemów. Uczestnicy ponoszą bezpośrednie konsekwencje w postaci zaburzeń emocjonalnych (niepokój, lęk, depresja, zachowania agresywne), wolicjonalnych (problemy ze zdolnością do podejmowania właściwych decyzji), miewają również kłopoty z koncentracją i pamięcią. Ich rodziny oraz współpracownicy zostają dotknięci kryzysem pośrednio – angażują się emocjonalnie w stan i przeżycia uczestników sytuacji kryzysowej, co również może wpływać na ich stan psychiczny.

W firmie (organizacji) doprowadza to do spadku wydajności i jakości pracy. Wynikiem mniejszego skupienia pracowników na zadaniach merytorycznych jest zwiększenie liczby błędów, a nawet kolejne wypadki przy pracy. Mogą pojawić się również wątpliwości pracowników co do dostatecznej dbałości firmy o ich zdrowie lub poczucie braku wsparcia ze strony pracodawcy.

Założenia teoretyczne

By pomóc uczestnikom i zminimalizować negatywne skutki dla nich i dla organizacji, potrzeba przeprowadzić podstawowe działania w ciągu 72 godzin od sytuacji kryzysowej.

Organizacja przeprowadza następujące działania:

- określenie zakresu działań osób odpowiedzialnych za akcję w sytuacji kryzysowej,

- bezpośrednio po stanie kryzysu (lub w trakcie)- zebranie informacji od pracowników firmy. Co i gdzie się wydarzyło? Na czym polega problem? Kto jest uczestnikiem zdarzenia? Jakie są szkody zdrowotne, psychiczne, moralne, itp.?,

- zabezpieczenie materiałów z kryzysu (np. wypadku) przez odpowiednie służby, które są zobligowane do przeprowadzenia kontroli wewnętrznej,

- jeśli to konieczne: bezpośrednie wsparcie materialne uczestników sytuacji kryzysowej lub ich rodzin (np. w formie zapomogi),

- uruchomienie procedury pomocy psychologicznej dla uczestników -konieczne określenie miejsca ich pobytu, zabezpieczenie miejsca spotkań do pracy psychoterapeutycznej, ustalenie czasu i miejsc spotkań,

- prowadzenie jasnej komunikacji z personelem na temat przebiegu, skutków i powodów sytuacji kryzysowej oraz tego jak organizacja pomaga uczestnikom; komunikacja obejmuje też informacje dla mediów - o ile zachodzi taka potrzeba.

Pomoc psychologiczna dla uczestników

Ma na celu zminimalizowanie skutków psychologicznych kryzysu i przeciwdziałanie zespołowi stresu pourazowego. Ma charakter grupowy lub dodatkowo (jeśli to konieczne) może dotyczyć określonych osób, które szczególnie zostały dotknięte sytuacją kryzysową.

- Wsparcie psychologiczne. Uczestnicy mogą odczuć, że nie są sami ze skutkami emocjonalnymi sytuacji kryzysowej, co redukuje niepokój i lęk.

- Przepracowanie sytuacji kryzysowej. Powrót do wydarzeń - co robili uczestnicy, jakie były ich myśli i emocje. Analiza aktualnych przemyśleń, emocji i tworzenie alternatywnych sposobów zachowań w podobnych sytuacjach. Działanie to ma wymiar praktyczny i terapeutyczny - uczestnicy wypracowują lepsze zasady zachowania w danej sytuacji, a zarazem czują się bardziej przygotowani na przyszłość. Dochodzi do redukcji lęku i niepokoju.

- Nauka/ćwiczenie technik redukujących napięcie i inne emocje w sytuacji silnego stresu.

Jako ważne uzupełnienie należy uznać wizytę uczestników w miejscu kryzysu (najpóźniej w ciągu 72 godzin!). Kontakt z miejscem, gdzie doszło do kryzysu budzi wspomnienia, a zarazem poprzez to, że upłynął już pewien czas i nic negatywnego w tym miejscu się nie dzieje, pozwala „zacierać” w pamięci uczestników samo zdarzenie kryzysowe.

Przepracowanie sytuacji kryzysowej

  1. Wstęp dla uczestników - dlaczego jest przeprowadzony trening? Kto i dlaczego o tym zadecydował i jaki ma to związek z uczestnikami? Wiadomości teoretyczne - czym jest stres pourazowy i jak mu zapobiegać. Jak przygotowuje się ludzi do zwiększonego stresu - techniki służące przygotowaniu się na zwiększony wysiłek, stres i pomagające w stanach urazu (traumy).
  2. Opowieść o wypadku - relacje uczestników. Nacisk na przeżywanie faktów. - co czuli i co czują uczestnicy.
  3. Osobiste skojarzenia, przemyślenia związane z własnym zachowaniem, czy zachowaniem innych osób.
  4. Techniki „auto”- transowe (medytacyjne, hipnotyczne) stosowane od lat np. w wojsku i innych służbach. Polegają na wytrenowaniu u uczestników umiejętności wpływu na własne emocje poprzez zestaw poleceń dotyczących pracy ciała i pracy umysłu. Wyjaśnienie techniki transu. Wszyscy uczestnicy mogą spróbować.
  5. Wnioski, podsumowanie. Dlaczego doszło do wypadku?

Podsumowanie: Życie niesie ze sobą wiele kryzysów. Rzecz w tym, byśmy byli na nie przygotowani, a co najważniejsze – wyciągnęli z nich konstruktywne wnioski.